OKNO JOHARI – model do poszerzania samoświadomości zawodowej

W latach 50-tych XX wieku dwóch psychologów Joseph Luft oraz Harrington Ingham  prowadziło badania na temat dynamiki grup.  Autorzy stworzyli  model,  który nazwali później „Okno Johari”. Nazwa pochodzi od pierwszych części ich imion.

Okno Johari ma cztery mniejsze okienka, przez które obserwator patrzy w specyficzny sposób na obserwowany podmiot. Możemy przez okno popatrzeć na wybraną osobę, na zespół albo na organizację. Możemy również, co jest dużo trudniejsze, spoglądać przez Okno Johari na samego siebie.

I właśnie na tym aspekcie skupię się tym razem, czyli jak można wykorzystać model Okna Johari do zwiększania swojej samoświadomości zawodowej. 

Mam głębokie przekonanie, że od samoświadomości zaczyna się rozwój jakiejkolwiek kompetencji. Szczególnym obszarem samoświadomości jest świadomość zawodowa. Menedżer, edukator, trener, coach – to zawody, w których bierzemy odpowiedzialność za rozwój innych osób, więc musimy mieć mocny fundament w postaci samoświadomości zawodowej.

Model Okna Johari można wykorzystywać do:

  • wzrostu samoświadomości
  • rozwoju osobistego i zawodowego
  • usprawnienia i poprawy komunikacji
  • analizowania i budowania relacji     
  • analizy dynamiki grupowej
  • analizy etapów budowania zespołu
  • analizy i budowania relacji.

Najpierw krótko opisze poszczególne okna, a potem szerzej wrócę do każdego z nich.

ARENA – to obszar, który zawiera wiedzę o tobie znaną zarówno tobie jak i innym, którzy znajdują się w twoim otoczeniu.  Wielkość ARENY jest istotna dla budowania relacji. Osoba posiadająca idealną ARENĘ doskonale komunikuje się z otoczeniem. Tworzy prawidłowe relacje. Stajesz przed grupą osób, które przyszły na Twoje szkolenie, prezentację, spotkanie: co przygotowałeś, jak wyglądasz, co mówisz, jak się prezentujesz? Co widzą obserwatorzy? Możesz to świadomie tworzyć i wpływać na swój wizerunek.

FASADA – za fasadą jest inna strona nas. Na FASADZIE wisi tablica: Obcym wstęp wzbroniony. Nie zawsze za fasadą kryją się brzydkie sprawy i sprawki. Jednak mamy tam rzeczy, których nie pokazujemy. Są tam informacje i zachowania, które są znane tylko nam. To zarówno nasza zdrowa prywatność jak i składzik lęków, kompleksów,  ukrytych przekonań. Na przykład pierwszy raz korzystamy na spotkaniu z jakiegoś narzędzia, które poznaliśmy na szkoleniu z prowadzenia spotkań i ten fakt schowamy za fasadę. Nie będziemy wszystkim opowiadać, że podczas urlopu nasze dziecko spędziło kilka dni w szpitalu. Możemy świadomie chować za fasadę informacje, po to na przykład aby ochronić swoją prywatność lub inne ważne dla nas obszary.

ŚLEPY PUNKT – w oku człowieka znajduje się miejsce zwane  „ślepą plamką”. To  miejsce pozbawione komórek światłoczułych, jest miejscem zbiegu nerwów łączących komórki światłoczułe z nerwem wzrokowym. Kiedy światło pada na ten obszar, nic nie widzimy. Czasami kiedy jesteśmy zdenerwowani, to pstrykamy długopisem, albo poprawiamy włosy nie zdając sobie z tej czynności sprawy. Ludzie widzą nasze zachowania i nadają im znaczenie. Części tych zachowań i nadawanych im znaczeń nie jesteśmy świadomi. Do czasu … aż nam ktoś o nich powie, czyli dostaniemy feedback!

OBSZAR NIEZNANY – jest taki obszar w nas samych, o którym nic nie wiemy i inni też o nim nie wiedzą.  Tutaj są nieodkryte jeszcze talenty i zachowania, których nie jesteśmy świadomi, bo nie mamy takich doświadczeń. Tu znajdują się również ukryte aspekty naszej osobowości, doświadczenia wyparte przez nas samych, które mają wpływ na nasze zachowania. Każde nowe doświadczenie pomniejsza ten obszar, jeśli tylko świadomie je przeżywamy.

Jeżeli znasz język angielski lub się go uczysz, to zachęcam cię do zabawy. Jest takie narzędzie on-line, dzięki któremu możesz stworzyć swoje osobiste Okno Johari. Nawet dwie wersje okna:

  • białe Okno Johari – które składa się z przymiotników o pozytywnym znaczeniu jest na stronie: http://kevan.org/johari
  • czarne Okno Johari – które składa się z przymiotników o negatywnym znaczeniu, znajduje się na stronie: https://kevan.org/nohari To wersja dla odważnych:)

Działa to tak, że najpierw rejestrujesz się stronie, wybierasz przymiotniki, które cię określają, a potem wysyłasz link do znajomych i przyjaciół. Po wpisaniu przez nich przymiotników, które według nich opisują ciebie, powstaje obraz twojego okna opisanego przymiotnikami rozmieszczonymi według specjalnego algorytmu.

Ja sprawdziłam to narzędzie, działa znakomicie i nawet kilka wpisów mnie zaskoczyło: coś, co chciałam mieć za Fasadą znalazło się na Arenie, a najciekawszy był Ślepy punkt i Obszar Nieznany. Ciekawe co wyjdzie tobie?

To teraz trochę więcej na temat tego, jak możesz dla siebie wykorzystać Okno Johari.

TWOJA ARENA

ARENA to obszar publiczny naszego życia. Arena powstaje dzięki naszej otwartości na innych ludzi. Trener, menedżer, edukator, coach, mentor – to zawody wymagające dużej i świadomej ARENY. Pracownik, mentee, uczestnik szkolenia powinien czuć się bezpiecznie w relacji, żeby móc zaufać i uczyć się.

W sposób naturalny otwieramy się na otoczenie, kiedy wzrasta nasze zaufanie do innych. Otoczenie również może wpływać na naszą otwartość, kiedy ludzie dzielą się z nami swoimi odczuciami, poglądami, doświadczeniami.

Świadome kształtowanie twojej ARENY to nic innego jak budowanie własnej marki, osobisty marketing. Wymaga to pracy i szczególnie głębokiej autorefleksji na temat:

  • świadomości osobistego stylu dzielenia się informacjami i podejmowania decyzji co, komu, jak i kiedy mówimy o sobie
  • świadomość osobistych potrzeb w zakresie tworzenia relacji z innymi – na ile głęboko chcemy „być” z innymi
  • świadomości zasad i standardów kierowania swoim zachowaniem w relacjach z innymi
  • umiejętności dzielenia się tym, co nam się przytrafia, zarówno dobrego jak i złego.

ARENĘ budujemy zarówno w świecie realnym jak i w social mediach:

  • biogram, notka trenerska, cv – informacje o tobie, które umieszczasz w miejscach dostępnych dla innych, czyli np. na stronie internetowej firmy szkoleniowej, stowarzyszenia, w materiałach dla uczestników, na swoim profilu Linked In, Golden Line.
  • Informacje o sobie, które podajesz uczestnikom na początku spotkania, warsztatu, szkolenia, czyli wszystko co powiesz po „Dzień dobry, nazywam się …”, skąd jesteś, co robisz, po co tu jesteś, jakie masz doświadczenia, uprawnienia.
  • Nieformalne kontakty, kiedy rozmawiamy o różnych rzeczach – warto wykorzystać ten czas na świadome kształtowanie swojego wizerunku.

Twoją ARENĘ możesz także budować w oparciu o niewerbalne sygnały, np. świadomie ubierając się w określony sposób, używając gadżetów, adekwatnie do informacji, które chcesz o sobie przekazać, np. korzystam wyłącznie z narzędzi wysokiej jakości, zależy mi na komforcie i wygodzie podczas pracy, jestem bezkompromisowy, chcę się wyróżnić na tle innych w tej organizacji.

Wszystkie materiały wizualne: zdjęcia, wizytówki, grafika – to jest komunikat o tobie.

Zbytnia skłonność do samoujawniania się jest niekorzystna, poza tym świadczy o pewnej niedojrzałości. Jakie są zagrożenia zbyt dużej ARENY?

  • możesz powiedzieć innym o sobie coś, na co jeszcze nie są gotowi, np. podasz sytuacje, kiedy poniosłeś porażkę
  • możesz przekazać informacje o sobie, których inni nie powinni otrzymać, na przykład, że jesteś z polecenia kogoś, kogo grupa nie darzy zaufaniem, albo pracowałeś dla konkurencji i to nie jest pożądane
  • możesz mówić o sobie tak dużo, że zabierzesz przestrzeń i czas innym, którzy poczują się przytłoczeni, pominięci, np. trener, który gwiazdorzy albo menedżer, który koncentruje uwagę na sowich sprawach.

Pomyśl o specyfice twojej aktywności zawodowej – czy przychodzą ci do głowy sytuacje, kiedy twoja zbyt duża ARENA będzie działać niekorzystnie dla ciebie i twoich odbiorców?

TWOJA FASADA

Co można i warto włożyć za fasadę, kiedy chcemy innych czegoś nauczyć, być dla innych mentorem, wspierać rozwój?

Przytoczę kilka kwestii, których wyciąganie na światło dzienne może mieć niską lub żadną wartośc dla edukacji i rozwoju innych:

– wszystko, co pozwala dzielnie trwać X godzin na posterunku, będąc wystawionym na widok publiczny, czyli np. nie opowiem o moich rozterkach, niepowodzeniach i zmorach dnia codziennego (tak, czasami sobie nie radzę, ale po co mam o tym mówić mojemu pracownikowi?)

– pominięcie jakiegoś ćwiczenia, bo nie zmieści się w programie – jeśli tego szczegółu uczestnicy nie znają, to nie ma sensu im tego ujawniać

– braku jakichś materiałów, jeśli ich brak nie wpłynie negatywnie na realizację założonego celu spotkania

– polityczne, seksualne i religijne preferencje – ta wiedza zawodowo może zrobić więcej szkody niż pożytku.

A co ty wkładasz za swoją FASADĘ?

WARTO ZACHOWYWAĆ ZDROWE PROPORCJE POMIĘDZY  WIELKOŚCIĄ SWOJEJ ARENY I FASADY

TWÓJ ŚLEPY PUNKT

Pewnie nie jestem wyjątkiem w tym, że lubię wszelkie testy i diagnozy pokazujące „jaka jestem”. Zawsze weryfikuję ich zgodność z własnym obrazem siebie. No i część tych diagnoz się zgadza, tak też o sobie myślę i wiem, że taka jestem. Jest jednak taka część informacji, które są dla mnie nowe. I to jest właśnie obszar Ślepego Punktu. Podobnie, kiedy otrzymuję feedback na temat swojej działalności i dowiaduję się czegoś, czego się nie spodziewałam, coś czego nie wiedziałam albo nie zauważyłam.

Informacja zwrotna, czyli feedback, jest czymś w rodzaju prezentu. I jak to z prezentami bywa, nie zawsze to co dostajemy nam się podoba, pasuje nam. Jest takie powiedzenie, którego autora nie znam: „Jeśli jedna osoba mówi ci, że jesteś koniem, to możesz to zignorować, ale jeśli dziesięć osób tak mówi, to czas kupić siodło”

Kluczową umiejętnością w zawodach, które mają na celu rozwijanie innych, jest umiejętność pracy ze swoim Ślepym Punktem. Bo to zapewnia nam możliwość własnego rozwoju zawodowego i podążanie za potrzebami zmieniającego się świata lub kreowanie nowych możliwości rozwojowych. Jeśli zbierasz aktywnie i konstruktywnie informacje na swój temat, to pogłębiasz swoje zasoby, z których mogą czerpać inni.

Jak wiele informacji o tobie umyka twojej uwadze?

Poniżej lista źródeł pozyskania informacji zwrotnej i zmniejszenia obszaru swojego zawodowego Ślepego Punktu:

  • Pokaż osobom, które cenisz swoją notkę trenerską/profil na LinkedIn  i zapytaj, jak ją odbierają? Co jeszcze, według nich możesz o sobie napisać więcej, inaczej, lepiej?
  • Przeanalizuj po szkoleniu ankiety od uczestników. Co jest zaskoczeniem, inną oceną niż sam sobie dałeś?
  • Mając możliwość pracy z drugim trenerem/menedżerem (przygotowując szkolenie/spotkanie lub je współprowadząc), zapytaj jak mu się z Tobą pracowało. Co pomagało w relacji i w pracy, a co chciałby w przyszłości zmienić?
  • Skorzystaj z superwizji!
  • Znajdź sobie mentora

TWÓJ OBSZAR NIEZNANY

Wejście w ten obszar wymaga wyjścia ze strefy komfortu. Brrr! No ale pamiętaj, że sam tworzysz innym warunki do wychodzenia ze strefy komfortu, czyż nie? No już, wskakuj w nowe doświadczenia.

Co to może być? Na przykład:

– prowadzenie szkolenia dla nowej grupy – nawet ten sam program, ale realizowany z udziałem innych osób jest nowym doświadczeniem, bo nigdy nie jest tak samo!

– prowadzenie warsztatu w parze trenerskiej– uwielbiam, pod warunkiem, że jest to Ania Leśnikowska-Jaros , lub w trio – w ubiegłym roku miałam takie doświadczenie i było super!

– nowy temat szkolenia, który prowadzisz pierwszy raz – ileż emocji, wszystko nowe, wszystko może się wydarzyć!

– spotkanie z twoim zespołem i po raz pierwszy rozmawiasz o tym, jakie możliwości rozwojowe daje im udział w nowym projekcie – jak sobie poradzisz z oporem?, jak zapewnisz ich zaangażowanie?, co zrobisz, żeby cię słuchali (zwłaszcza ten pistolet z tatuażem)?

– pierwszy raz realizujesz ten program po angielsku – aaaa!!!:)

A co dla ciebie jest takim doświadczeniem?

Podziel się komentarzem, co sądzisz o Oknie Johari? 

  

Dodaj komentarz